ADHD

“Hou is op! Wat ben je weer lekker ADHD vandaag…” Je hoort het ouders zo zeggen. ADHD wordt te pas en te onpas gebruikt en het lijkt wel of ieder kind tegenwoordig lijdt aan deze stoornis. Lijkt… want gelukkig hebben de meeste kinderen hier helemaal geen last van en zijn gewoon lekker druk, zoals het hoort bij kinderen. Maar wat is dan werkelijk ADHD? Hoe zijn die kinderen? En hoe is het voor de ouders om een kind met ADHD te hebben?

Rekels was op bezoek bij Yvonne Huberts. Yvonne is 30 jaar en woont samen met haar man Tjeerd in Hoorn. Ze hebben twee kinderen; Daan van 5 jaar en Bram van 2 jaar. Daan heeft zeker ADHD, bij Bram lijkt het er steeds meer op dat hij het ook heeft. Tjeerd werkt als afdelingshoofd bij de Lidl en Yvonne is op dit moment werkzoekend, maar heeft een achtergrond als kraamverzorgster en geeft een keer per week peuter- en kleuteryoga. Bram en Daan gaan beide naar een medisch kinderdagverblijf. Dit is een kinderopvang met scholing voor kinderen tot 7 jaar. Ook zijn er therapeuten aanwezig om de kinderen en ouders bij te staan.

Tijdens het gesprek met Yvonne waren Daan en Bram beide thuis. Bram was nog aan het slapen en Daan zat als een engeltje achter de computer. Heel geconcentreerd een spelletje te doen.

Hoe kom je erachter dat je kind ADHD heeft?

‘Toen Daan net begon te lopen, dacht ik: dit is anders. Daan was meteen heel erg ondernemend en als hij ergens niet aan mocht komen dan kon ik hem 100 keer waarschuwen, maar hij luisterde niet. Hoe boos ik ook werd, het deed Daan niets. Via het consultatiebureau en de huisarts zijn we hulp gaan zoeken. In het begin werden we weggestuurd met de boodschap dat hoort er bij, hij is gewoon een ondernemend mannetje…Dit was heel erg frustrerend. Ook omdat we niet begrepen dat ons consequent zijn totaal niet hielp. We doen namelijk alles zo volgens het boekje; we zijn streng en consequent…en toch hielp dat bij Daan niet. Op een gegeven moment zijn we doorverwezen naar Bureau Jeugdzorg en het GGZ. Daarna volgde al snel de diagnose ADHD.’

Is het heel anders om een kind te hebben met ADHD? ‘Eigenlijk niet. Het enige verschil is dat Daan een deugniet met ‘overdrive’ is.’

Waar merk je dat dan aan, kun je voorbeelden geven van zijn ADHD-gedrag?

‘Daan was laatst een weekend logeren bij familie. Ze gingen naar het zwembad en daarna zouden ze nog een patatje gaan eten. Omdat het zwemmen was uitgelopen, heb ik Daan meteen na het zwemmen opgehaald, zodat het patat eten er bij in schoot. Natuurlijk, net als ieder kind, protesteerde Daan heftig. Ik heb hem proberen uit te leggen waarom ie niet kon blijven eten, hem patatjes beloofd, maar niets hielp. Kenmerkend voor hem is dat hij op dat moment niet rustig kan worden, maar telkens terugvalt in een wilde paniek en dat ik dus een hele tijd met een gillend kind zit. Waar je het ook aan merkt, is dat Daan maar blijft praten. Hij ratelt maar door en vertelt van de hak op de tak.’

Zit Daan op een sport?

We hebben judo geprobeerd, maar dat ging niet in de groep. Daan was meer bezig met koprollen op de mat en aan andere kinderen zitten. Luisteren naar de trainer deed hij niet. Hij ver- stoort dan zo’n hele training, dus daar hebben we hem maar vanaf gehaald. Nu zit hij niet op een sport maar hij gaat straks wel op zwemles. En als het lekker weer is, rent hij rondjes om het huis… uit zichzelf. Wordt hij minder druk van zegt hij.

En Bram? Ik kan me voorstellen dat je bij je tweede kind heel alert bent.

‘Klopt. Misschien heeft Bram ook ADHD, maar in verband met zijn leeftijd is
dat nog niet zeker. Ook toen hij begon te lopen vertoonde hij hetzelfde gedrag als Daan. Niet helemaal hetzelfde trouwens, want Bram is ook dwangmatig in veel dingen. Hij wil bijvoorbeeld, als hij naar boven gaat, altijd zelf het licht aan doen. Als ik het per ongeluk een keer doe, dan is het huis te klein. Bram heeft vooral veel last van woede aanvallen.’

Wat voor een impact heeft dat op jouw leven?

‘Je ziet mensen in de supermarkt wel eens kijken. Ik heb Bram en Daan dan beloofd dat zij de boodschappen op de band mogen leggen. Maar vaak gaat dat te langzaam en moet ik helpen. Tja, en dat was niet de afspraak…Als ze zich op dat moment van boosheid en teleurstelling op de grond gooien en gaan krijsen hoor je andere moeders denken: voed je kind eens een keer goed op! En zo voelt het ook. Het lijkt wel of je niet in staat bent je eigen kinderen goed op te voeden. Drie keer NEE is voor Daan geen nee. Het liefst zou ik, als ze zich in de supermarkt op de grond gooien, gewoon weglopen bij ze. Net als andere ouders dat zouden doen. Normaal gesproken komen kinderen dan in paniek je achterna, maar Daan en Bram blij- ven gewoon liggen. Ik probeer zo veel mogelijk boodschappen te doen zonder Daan en Bram om dit soort situaties te mijden.

Bederft het je levensgeluk?
‘Nee … dingen gebeuren met een reden, daar ben ik van overtuigd. Het is echt een levensles voor mij en Tjeerd. Daarbij is ouderschap in ieder geval niet zo gemakkelijk.

Wat kun je er aan doen, groeien ze er bijvoorbeeld overheen?

‘Nee, ze groeien er niet overheen. Naarmate ze ouder worden leren ze er wel mee omgaan. Net als ik trouwens. Ook ik heb laatst bevestigd gekregen dat ik ADHD heb. Toen viel alles van vroeger op zijn plek. Ik heb ook moeite om me te concentreren en heb, net als Bram en Daan, heel veel structuur nodig. Stel dat Tjeerd plotseling een collega meeneemt van zijn werk dan ben ik helemaal van slag. Of een afspraak zoals vanavond die plotseling wordt afgezegd. Ik kan hier heel moeilijk mee omgaan. Voor Daan stel ik ook altijd de timer in.

Dat is een soort uit de kluiten gewassen kookwekker waarop hij kan zien hoe lang iets nog duurt. Bijvoorbeeld hoe lang hij nog mag computeren. Daan vindt zijn ontspanning het meest bij tv kijken en leerzame spelletjes doen op de computer. Alleen met die dingen is hij in staat heel stil te zitten en zich te constateren en zich af te sluiten voor alle prikkels om hem heen. Net had ik de timer ingesteld zodat hij wist wanneer jij zou komen.’

Slikt Daan ook medicijnen?

‘Ja. Sinds 3 maanden heeft hij Ritalin. We waren daar lange tijd op tegen, maar we hebben ons toch laten overtuigen het te gaan proberen. Het is ongelofelijk hoe dit helpt. Daan kan zich nu veel beter een langere periode concentreren. Op school gaat het ook hartstikke goed. Hij loopt al een jaar voor op zijn leeftijd. Laatst had hij een puzzel van 1.000 stukjes. Die heeft hij helemaal alleen af zitten maken. Eigenlijk kun je zeggen dat Daan alles wil doen wat moeilijk is.’

Weet Daan zelf al dat hij ADHD heeft?‘
Of hij het echt zo beseft dat denk ik niet. Als hij druk is vraagt hem wel vaak zelf om een pilletje.’

Als het interview is afgelopen is het tijd om foto’s te maken van Daan. Het engelachtige, zeer rustige jongetje verlaat de computer en moet van zijn moeder zijn FC Barcelona voetbaloutfit aan. Met het omkleden zie ik Daan veranderen van een rustig jongetje in een heel erg hyperactief man- netje. Het omkleden lukt nog net ondanks al zijn tegenwerkingen. Eenmaal buiten in de tuin mag hij voor het maken van de optimale foto de bal tegen mij aan schieten. Keer op keer schiet Daan harder en harder. Daan is nu echt los en ‘het pilletje’ lijkt helemaal uitgewerkt. Correcties van zijn moeder lijkt hij niet te horen en hij gooit zich keer op keer vol pret op de grond en is niet meer te stuiten.

Als Daan eindelijk weer binnen is (nadat hij de bal ook in huis een flinke ros had verkocht) springt het energie bommetje op de bank en van de bank zomaar in mijn armen. Nu ophouden, schijnt Daan niet te horen. Pas als hij zijn teen stoot gaat hij zitten en verandert het gespring in gehuil. We rijden weg uit Hoorn en we danken Daan voor deze zeer verduidelijkende demonstratie waar geen interview tegenop kan