Hoe verwerkt je kind de dood?

Stel: iemand overlijdt in je naaste omgeving. Tuurlijk, je kinderen weten wel wat ‘dood’ is, maar kunnen ze er ook mee omgaan? En jijzelf? Weet jij eigenlijk wel hoe het in zijn werk gaat: rouwen?

De dood... Het blijft een onderwerp waar je niet iedere dag over praat. Niet alleen omdat er niet elke dag aanleiding voor is (gelukkig maar), maar ook omdat het toch nog een beetje in de taboesfeer zit. Het is zo’n zwaar beladen onderwerp: verdriet, pijn, (onverwerkte) emoties... Dat bespreek je niet eventjes tijdens een kopje koffie. Omdat het niet bij ons dagelijks leven hoort, weten we eigenlijk weinig af van de dood en van rouwverwerking. We volgen vaak de rituelen zoals we die van huis uit hebben meegekregen. Maar sta jij regelmatig stil bij de periode na een begrafenis of crematie? Hoe deed die vriendin dat, die haar broer verloor? Hoe ging die moeder verder, wiens zoontje – dat bij jouw kind in de klas zat - is overleden? Maar ook: hoe verwerkt je kind de dood? Hoelang moet of mag je er nog naar vragen? En is het veiliger om er niet meer naar te vragen als de ander niet aangeeft dat te willen?

Verwerken is tot rust komen

Even terug. Want om hier antwoord op te kunnen geven, moet je eerst weten wat rouwverwerking nu eigenlijk precies is. Volgens de Zwitsers psychiater Elisabeth Kübler-Ross betekent het ‘de manier waarop iemand na een ingrijpende verdrietige ervaring weer tot rust probeert te komen’. Zij omschreef vijf fasen die je doorloopt om dat voor elkaar te krijgen: ontkenning, protest (of boosheid), vechten, verdriet en aanvaarding. Dit is niet dé standaard voor iedereen, maar het is wellicht handig om te weten dat mensen die iemand verliezen door bepaalde fases heengaan. Stel: de buurvrouw overlijdt. Natuurlijk heeft de buurman verdriet, maar dat zie je niet echt aan hem. Er komt zoveel op hem af, door al het geregel wordt hij geleefd. Pas na die eerste hectische dagen en na de begrafenis hoor je hem af en toe eens schreeuwen en huilen. Hij lijkt vaak boos. Je wilt hem wel helpen, maar je weet niet hoe. Moeilijk hoor! De waarom-vraag, de schuld-vraag... Ze zijn voor een buitenstaander vaak moeilijk te begrijpen. Niks zinnigs schiet je te binnen. Maar wat is zinnig op zo’n moment?

Soms zie je nabestaanden veranderen. Bijvoorbeeld dat ze gaan leven alsof iedere dag de laatste kan zijn. En dan heb je natuurlijk nog het ‘kale verdriet’. Je wilt iemand graag weer zien lachen, maar je kunt het verdriet niet zomaar ‘overslaan’ en negeren. Mensen kunnen – onverwacht – gaan huilen, (of huilen juist niet), zich machteloos voelen of zich afsluiten voor contact.

Hulp op een afstandje

Panklare oplossingen voor rouw zijn er niet. Maar met de volgende tips kun je iemand zo goed mogelijk helpen tijdens zijn of haar rouwproces, of dat nu je buurman is, je beste vriendin is of een moeder op het schoolplein:

Laat de rouwende zijn/haar gevoel uiten, ook boosheid en woede.
Maar dwing ze niet tot gevoelens uiten waar ze nog niet klaar voor zijn.
Breng eens een bezoekje. Hoe moeilijk het ook kan zijn, vermijd zeker geen contact.
Geef de persoon de ruimte om het verlies te verwerken. Hulp is goed, maar overdrijf het ook niet.
Help mee in de huishouding. Kook eens een maaltijd of help mee met schoonmaken. Concrete hulp werkt vaak goed.
Aanwezigheid is voldoende. Wees ook niet bang om iets verkeerds te doen of te zeggen. Het is beter om er te zijn en daarbij iets ‘verkeerds’ te zeggen dan uit angst of onzekerheid op afstand te blijven.
Adviseer, betuttel en veroordeel niet. Probeer meer te luisteren dan te praten. En heb geduld. Veel mensen met verdriet hebben hier meer behoefte aan.
Neem het initiatief om afspraken te maken en dingen te ondernemen.
Laat de aandacht niet verslappen. Ook niet als het met die persoon beter gaat.

Na verloop van tijd volgt uiteindelijk de ‘aanvaarding’. Het verdriet is niet minder, maar er is weer ruimte om plannen te maken en contacten te leggen. Hoe lang dat duurt, kun je met je eigen voelsprieten alleen maar aanvoelen.

Je kind en rouw

Vroeger werden kinderen veel vaker geconfronteerd met de dood. In grote gezinnen overleed naar verhouding veel vaker een zusje of broertje. Er werd echter veel minder of helemaal niet over gepraat. Kindersterfte is anno 2012 veel lager, waardoor de bom extra kan inslaan als je kind plotseling met de dood wordt geconfronteerd. Vaak is een oma of opa die overlijdt de eerste kennismaking met rouw.
Vroeger dacht men dat kinderen niet rouwden na een verlies. Daar is men inmiddels wel op teruggekomen. ‘Kinderen rouwen wel degelijk’, zo meent Nellian Dijkema. Zij verzorgt, samen met Anna Poppink, uitvaarten. Ook geven ze voorlichting over verschillende aspecten rond de dood in en rond Thesinge, Groningen. ‘Kinderen kijken hoe volwassenen omgaan met de dood en volgen dat voorbeeld. Als je als volwassenen laat zien dat de dood niet eng of beladen is en je kind bij het afscheid nemen betrekt, dan geef je ze een waardevolle ervaring voor de toekomst. Je leert ze hoe ze kunnen omgaan met verlies.’

Kom nou maar weer terug

Hoe een kind tegen de dood aankijkt, verschilt per leeftijd. Nellian: ‘Een kind van nul tot drie jaar heeft nog geen echt besef van de dood. Ze kunnen het niet in woorden zeggen. Spanningen die ze oppikken, uiten zich bijvoorbeeld in spugen, darmkrampen of diarree. Je helpt ze door ze een veilige omgeving te bieden, met aandacht, lijfelijk contact en structuur.’ Iets oudere kinderen, van vier tot zes jaar, snappen nog niet dat de dood definitief is. Opa moet nu maar weer eens terugkomen, vinden ze. Ook stellen ze praktische vragen (‘Kan opa nog horen wat ik zeg?’) en kunnen ze snel overgaan op de orde van de dag: ‘Ik ga nu weer verder spelen, hoor.’ Pas daarna komt het besef dat de dood gevolgen heeft voor henzelf. Verdriet en boosheid kunnen later nog komen. ‘Ook voor hen is het belangrijk dat ze zich veilig voelen bij jou. Dat ze vragen mogen stellen en hun verdriet mogen uiten’, zo meent Nellian. Een knuffel en wat extra aandacht kunnen ze wel gebruiken. Vanaf zes jaar begint het besef te komen dat je de dood niet terug kunt draaien. Reacties kunnen uiteenlopen: van foute conclusies (‘Krijg ik nu ook kanker, nu ik oma heb aangeraakt?’) tot nuchtere vragen stellen (‘Wordt de ring die ze draagt ook verbrand?’). Angst ligt op de loer als ze beseffen dat mensen van wie ze houden ook dood kunnen gaan. ‘Wees er bedacht op dat zij een stap terug kunnen doen in hun ontwikkeling. Dat ze zich bijvoorbeeld gaan gedragen als kleuter: compleet met vastklampen en niet willen dat je weggaat.’ Besef dat kinderen vanaf een jaar of negen vragen gaan stellen. Ze proberen zelf om te gaan met hun verdriet omdat ze niet meer kinderachtig willen zijn. ‘Maar verdriet heeft toch een uitweg nodig’, aldus Nellian, ‘en dat uit zich vaak in lastig en opstandig gedrag. Kinderen help je altijd door ze in die periode extra aandacht en toch ook troost te geven.’

Praktische handvatten

Vertel kinderen wat er is gebeurd, ook al is dit - bijvoorbeeld bij zelfmoord – heel naar. Fantaseren over wat er gebeurd is, is vaak erger dan de werkelijkheid.
Gebruik daarbij duidelijke, begrijpelijke taal. Zeg: ‘opa is dood’ en niet: ‘opa slaapt voor altijd’. Je kind zou bang kunnen worden om te gaan slapen. Want wat als ie niet meer wakker wordt?
Leg evt. uit wat dood zijn betekent. Als in: Wieke’s tante ademt nu niet meer, haar hart klopt niet meer, ze wordt koud en zegt niks meer terug als je wat vraagt.
De vraag ‘De buurvrouw is dood, maar waar is ze nu dan?’ kun je beantwoorden met een vraag: waar denk jij dat ze nu is? Dit is een goed moment om bijvoorbeeld je geloofsovertuiging met een kind te delen. Of juist om te vertellen hoe anderen hiermee omgaan. Bijvoorbeeld: ´Sommige mensen geloven dat je in de hemel komt. Anderen geloven dat je een nieuw lichaam krijgt en opnieuw wordt geboren.’ Zeg het ook gewoon eerlijk als je het niet weet.
Laat kinderen gerust naar een dode kijken, mits ze dat zelf willen natuurlijk. Vertel hierbij wel wat ze kunnen verwachten. Ligt opa in bed, of een kist? Ziet hij er anders uit dan anders? Bleek? Zo voorkom je fantaseren over hoe een dood iemand eruit ziet. Als je kind het niet eng vindt, kun je ze best laten voelen dat een hart niet meer klopt of dat iemand koud aanvoelt.
Je kunt ook voorstellen om samen iets voor de gestorvene te maken.
Het kan voor kinderen, die een naaste hebben verloren, fijn zijn om speciaal voor hen mensen uit te nodigen: vriendjes, vriendinnetjes, meesters en juffen en/of ouders van vriendjes.

Hoeveel tips je ook in praktijk brengt: rouwen blijft moeilijk. Er bestaat geen draaiboek of recept, iedereen doet het op zijn manier en eigenlijk is dat wel goed. Maak je de dood van dichtbij mee: volg je gevoel. Vraag je af: ‘Wat zou ik fijn vinden?’ en handel daarnaar. Dan kun je gewoonweg niet zoveel fout doen.

Meer info? www.nellianenanna.nl

Hoe doen zij het?
Andere culturen en religies hebben vaak een andere manier van rouwverwerking. Niet alleen interessant om te weten, maar wellicht ook goed als bijvoorbeeld dichtbij iemand van een andere cultuur of geloof overlijdt.

Joden: In de kist van de dode - die binnen 36 uur wordt begraven - gaat aarde uit Israel mee, vaak zijn er geen bloemen. De stoet stopt drie keer om te laten zien dat er geen haast is. Als de kist in het graf is gezonken, maakt iedereen een scheur in zijn kleren als teken van rouw. Hierna volgen zeven dagen van rouw: het sjiwwe zitten. Nabestaanden blijven thuis, de mannen scheren zich niet en ze worden verzorgd door anderen, die bijvoorbeeld eten komen brengen.

Hindoestanen: Hindoestanen worden altijd gecremeerd: de snelste manier om terug te keren tot de bron.Naast verdriet is er ook vreugde, want de crematie betekent dat de ziel is bevrijd. Er worden mantra’s en gebeden opgezegd, wierook gebrand en rijstballetjes geofferd. De kist is open en mensen gooien er bloemen of blaadjes in. De zonen (waarvan de oudste is kaalgeschoren) staan aan het hoofdeinde. Alleen mannelijke familieleden gaan mee naar de verbrandingsoven. Na dertien dagen eindigt de eerste rouw met een plechtigheid.

Surinaamse creolen: Zij voeren reinigings- en zuiveringsrituelen uit en de dode wordt gebalsemd. Er wordt gezongen, gedanst en gebeden. Na drie dagen komt iedereen bij elkaar voor het zogenaamde rouwbeklag, en weer wordt er gedanst, gezongen, gegeten en gebeden. Na de begrafenis is er weer rouwbeklag en na veertig dagen opnieuw. Bij deze ‘banjapree’ is het feest, omdat de rouwperiode is afgesloten. Men gelooft dat de dode niet voorgoed verdwijnt, maar dat zijn ziel in een andere vorm voortleeft.

Moslims: Moslims hebben veel rituelen; reinheid is een van de belangrijkste. Mannen worden door mannen, vrouwen door vrouwen gewassen. Moslims worden vaak in het land van herkomst begraven of op een islamitische begraafplaats in Nederland. Dat gebeurt in een linnen doek, vaak zonder kist, op de rechterzij, met het gezicht naar het zuidoosten, richting Mekka. Dat moet binnen 24 uur gebeuren. Na de begrafenis volgt een rouwperiode van veertig dagen die wordt afgesloten met een feest.

Christelijke godsdienst: Bij katholieken neemt men afscheid in een mis waarbij wijwater en wierook een belangrijke rol spelen. De avond voor de uitvaart houdt men meestal een avondwake. Tijdens de dienst wordt een gedachtenisprentje uitgedeeld met een afscheidstekst. Bloemen zijn meestal in overdaad aanwezig. Bij protestanten gaat dit er soberder aan toe en traditioneel horen er ook geen bloemen bij. Maar dit is aan het veranderen.

Creatieve vaderliefde!!

Artikel over Maurice Rijnen, Beeldcomponist en vader van Samira. Hoe gaat hij om met zijn scheiding en het feit dat zijn dochter met haar moeder naar het buitenland is verhuist.

A Mama, een verhaal met Tatum Dagelet

Tatum Dagelet. U kent haar waarschijnlijk van TV; ze deed programma’s als Tatum en Jennifer, Brutale Meiden, Brutale Moeders of nog langer geleden Fort Alpha. Ze schreef een boek en Rekels sprak met haar.

Aangenaam!

“What’s in a name?”, liet Shakespeare Juliet declameren. “That which we call a rose, by any other name would smell as sweet.” Goeie vraag van hem (of an Juliet, het is maar hoe je het bekijkt). Wat maakt het nou uit hoe iets heet? Een roos ruikt toch wel lekker, al zou je het een drol noemen, en Godfried was net zo lief als-ie Jayden zou heten. Maar aan de andere kant hoor je ook vaak: nomen est omen. Vrij vertaald: je naam bepaalt je lot. Wat nu?

Hoogbegaafd = Groot geluk!

Rekels spreekt met Lenie. Lenie is de moeder van Jelle en Ties. Jelle is net 7 jaar en hoogbegaafd. Deze super slimme jongen heeft een IQ van minimaal 150. En dat is bijzonder hoog. Wetende dat de gemiddelde Nederlander een score heeft van rond de 100. Maar hoe is het om in Nederland zo bijzonder slim te zijn?

Moti: Een nieuw modemerk met een goed verhaal!

In het lentenummer van ons magazine Rekels hebben we een interview met de initiatiefnemers van het nieuwe kindermodemerk Moti. Moti is niet alleen nieuw maar ook verfrissend qua eenvoud, kleuren en multifunctionaliteit. Voor de lezers van Rekels stelt Moti een paar kledingstukken ter beschikking die je kan winnen.

Is scheiden wel altijd lijden?

Bij papa een iPad. Bij mama pianoles. Je verjaardagsfeestje driedubbel vieren. Twee keer zo vaak op vakantie. En zo kunnen we nog wel even door gaan. Hoezo is een scheiding slecht voor kinderen? Is scheiden wel altijd lijden? Of is scheiding een cultureel taboe dat alleen verliezers mag kennen? Rekels zocht het uit.

Pesten

Er zijn twee vormen van pesten, het ‘ouderwetse’ pesten en cyberpesten. Het ouderwetse pesten uit zich door bijvoorbeeld schelden, uitsluiting, uitlachen, afpersing en vechten. Cyberpesten gebeurt via een chatprogramma, internet of mobiele telefoons. Het vervelende van dit fenomeen is dat het pesten anoniem gebeurt.

Kunst met de grote K: het begint met creatieve rekels!

Welke ouder droomt er niet van: Uw kind wordt ‘een fantastische zanger’, ‘een prachtige tekenaar’ of ‘een geweldige acteur’. Tegelijkertijd barsten we van de vooroordelen als het gaat om creativiteit in de familie.Maar is creativiteit nu echt zo genetisch bepaald? Of heeft u als ouder en de school invloed op de creatieve ontwikkeling van uw kind? Het antwoord is JA...

Rekels zijn wat je ze voorschotelt

‘Ik zou wel een kindje lusten’, verzucht de kleine krokodil in het gelijknamige boekje. Lustten ze maar een kindje, denk je als ouder met enige regelmaat. Je zou er haast eentje uit de klas plukken om van het eeuwige gezeur aan tafel af te zijn.

Ik zie ik zie wat jij niet ziet

Lang stilzitten. Voor de meeste kinderen is dit geen lolletje. En zeker niet in de beperking van een warme auto en/of een lange file. Een portable dvd kan uitkomst bieden, net als een GameBoy. Maar je kunt het ook wat goedkoper houden en zelf spelletjes met ze doen. Het nummerbordenspel en andere afleiders.

Wat gebeurt er in die buik?

Zouden olifanten het ook zo lang vinden duren voor ze hun slurf in die van hun 100 kilo wegende hummeltje kunnen haken, na een draagtijd van soms wel 22 maanden? En zouden krokodillen het jammer vinden dat het pas na jaren zichtbaar is of ze een zoon of een dochter hebben gekregen? Goddank, heeft de nieuwsgierige homo sapiens naast nuttige instrumenten als het elektrisch broodmes en de rijdende grasmaaier ook een apparaat uitgevonden dat in de buik van de drachtige moeder kan gluren.

Groeipijn en kuitkramp

Groeipijn herken je aan een zeurend, pijnlijk gevoel in de gewrichten van de onderbenen, vooral ‘s nachts. Het komt spontaan en in vlagen voor, meestal bij kinderen tussen 5 en 7 jaar en bij pubers. Groeipijn gaat ook vanzelf weer over.

ADHD

“Hou is op! Wat ben je weer lekker ADHD vandaag…” Je hoort het ouders zo zeggen. ADHD wordt te pas en te onpas gebruikt en het lijkt wel of ieder kind tegenwoordig lijdt aan deze stoornis. Lijkt

Wat is ADHD?

ADHD betekent Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder, oftewel aandachtstekort/hyperactiviteitstoornis.

Slow Parenting

Het grote genoegen van het luie ouderschap Ook in de valkuil van het moderne gezinsleven getuimeld? Druk, druk, druk aan het jagen, rennen en racen om alle schoteltjes maar in de lucht te blijven houden? De nieuwe trend Slow Parenting biedt een oplossing: verhuis naar het platteland en vertraag je leven tot het ritme van je kinderen. Rekels onderzoekt de tips & tricks van het ‘luie ouderschap.’

Vervelen(d)....valt wel mee!

‘Mahaam, ik verveel me.’ Hoe kan dat nou, met een uitpuilende speelgoedkast, Nintendo DS met tientallen spelletjes en een computer met te veel sites om op te noemen. Je zou bijna denken: ‘spoiled brad’. Maar ho, beheers je. Vervelen heeft een functie: als het goed is, wordt je kind er heel creatief van.

Liever een Barbie

Niet alle kinderen voelen zich thuis in hun lichaam. Soms voelen ze zich anders: jongen in plaats van meisje of meisje in plaats van jongen. We spreken dan van genderdysforie. Moeilijk voor het kind, maar ook voor ouders een lastige situatie. Laat je je zoon van negen in een jurk naar school gaan? Hoe bescherm je hem tegen de boze buitenwereld? Jongens die zich een meisje voelen hebben het veruit het zwaarst. Tenslotte is het maatschappelijk veel meer geaccepteerd dat meisjes jongensachtig gekleed gaan en van ‘jongensdingen’ houden. Lekker stoer! Meisjesachtige jongens echter ‘moeten zich niet zo aanstellen´. Rekels had een interview met Anja. Anja is de moeder van Max, een jongen van negen die zich niet thuis voelt in z’n jongenslichaam. Anja is getrouwd met Bart en samen hebben ze ook een elfjarige dochter, Eva.

Als twee druppels water...

Ze heeft het krullende haar van haar moeder en het zesde teentje van haar pa geërfd. Dat temperament komt van oma Wil, en het talent voor tekenen heeft ze ongetwijfeld van opa Kees; die won immers nog een tekenwedstrijd in 1956. Wat komt van wie? Die zoektocht is een voortdurende bron van vermaak, trots, ergernis, onzekerheid of wanhoop. Maar dát we allerlei eigenschappen van onze familieleden hebben geërfd staat als een paal boven water.

Vader spreekt...interview met Bastiaan Ragas

Rekels had een interview met auteur Bastiaan Ragas. Iedereen kent hem natuurlijk als de musicalster, toneelspeler, zanger en als de man van Tooske. Maar de columns die hij al langere tijd schrijft voor het tijdschrift Flair, bleken handige vingeroefeningen voor het schrijven van een boek. Het boek heet ‘Maar je krijgt er wel heel veel voor terug’. Deze titel slaat natuurlijk op z’n vaderschap.

Funkoken met kids!

Slecht nieuws voor iedere ouder die zichzelf op de borst klopt als het hart dat je van siroop maakte in de vla nu eindelijk gelukt is. Of de eerste letter van de naam van je kind in stroop op de pannenkoek. Zo passé! Nee, een beetje zichzelf respecterende ouder maakt de Eiffeltoren van pannenkoekbeslag, egeltjes van brooddeeg of echte Hansen- Grietje-huisjes van snoep… samen met de kids!

Euregio...op ontdekkingstocht door het grensgebied

Ken jij de Euregio? Nee? Nou, dan wordt het tijd om daar eens een kijkje te gaan nemen. Want wist je dat je nog veel van dit Duits/Nederlandse grensgebied kunt leren? Nee niet op school, maar tijdens de leukste vakantie ever!

Als onze kinderen groot zijn...

Als ouder ben je met niets anders bezig dan met de toekomst van je kinderen. Alleen, doorgaans denken we niet verder dan een paar dagen of hooguit een paar weken vooruit. Maar, hoe ziet de wereld van onze kinderen er over een jaar of dertig uit? Zullen ze ons dankbaar zijn voor de wereld die we hen nalaten of worden ze straks boos omdat wij hun pensioen opsouperen? Rekels pakt de glazen bol en schetst de wereld van onze volwassen kinderen.

Gefeliciteerd, u krijgt een drieling!

Rekels was op bezoek bij Sonja en Victor van der Maat. De familie woont in het Noord-Hollandse Schagen en heeft vier jaar geleden een drieling gekregen. Is dat dan zo bijzonder, zult u zich misschien afvragen. Ja, zeker als het gaat om een eeneiige drieling; dus geen IVF, maar puur natuur drie identieke mensjes. Victor en Sonja hadden, voor de komst van de drieling, al een dochter van anderhalf jaar. Je zou dus zeggen: tropenjaren. Omdat Sonja op de dag van het interview moet werken, praten we met Victor. En al snel blijkt dat we te maken hebben met een op-en-top vader!

Jouw kind als topmodel?

‘Spiegeltje, spiegeltje aan de wand, wie is het mooiste in het land?’ Daar heeft geen ouder een toverspiegel voor nodig, dat weten ze zo ook wel. En - guess what – het is niet Sneeuwwitje! Nee, de mooiste in het land, de wereld, het universum, is natuurlijk ons eigen kind. De ene foto na de andere nemen we van ze, om er vervolgens dikke boeken van te maken, ze in te lijsten en aan de muur te hangen of op Facebook te zetten, zodat niet alleen wijzelf maar ook onze digitale vrienden kunnen genieten van die lieve snuitjes. En, wees eens eerlijk, hoe vaak heb je niet gedacht dat jouw kind het fantastisch zou doen als model?

It's a woman's world

Tjibbe Veldkamp behoeft eigenlijk geen introductie. Hij is één van de bekendste kinderboekenschrijvers van Nederland en heeft inmiddels meer dan dertig boeken gemaakt die in tien landen worden uitgegeven. Bekende boeken van zijn hand zijn bijvoorbeeld Kleine Aap’s Grote Plascircus, Agent en Boef en De Prins en de puinhoop. Binnenkort verschijnt Bert en Bart redden de wereld, het kinderboekenweekgeschenk van 2011. Voor schrijvers een hele eer om daarvoor gevraagd te worden, voor ons lezers dubbel plezier. Want het boek is tijdens de Kinderboekenweek gratis te krijgen in alle boekenwinkels bij besteding van tien euro aan kinderboeken.

De Kleine IJsbeer 25 jaar!

De Kleine IJsbeer bestaat 25 jaar! In september verschijnt al weer het 10e prentenboek waarin de Kleine IJsbeer de hoofdrol vertolkt: Kleine IJsbeer en de grote onderzeeboot. Geestelijk vader van dit beroemde dier is Hans de Beer. What’s in a name zou je zeggen. Maar Hans de Beer is een illustrator die ook buiten de landsgrenzen zeer geliefd is en die gelauwerd is met belangrijke internationale prijzen. Hans is getrouwd met de Italiaanse illustratrice Serena Romanelli die voor zijn boeken soms de teksten schrijft. De helft van het jaar wonen ze in het mooie Toscane en Rekels zocht Hans op in... Amsterdam.

Ga je mee klootschieten?

Op de gemiddelde zaterdagochtend in een gemiddelde Nederlandse gemeente zie je alle meisjes in hun roze balletpakje dartelen en alle jongens hun lange sportsokken ophijsen; ze gaan naar balletles en voetbaltraining. Niets mis mee natuurlijk, maar waarom geen bokshandschoenen, paardrijlaarzen, motorhelm of duikuitrusting aantrekken?

Naar de Kinderfysio!

‘Ik moet naar de fysio!’ Iedereen begrijpt wat je met de beroepsafkorting bedoelt. Maar een kinderfysiotherapeut bestaat nog niet zolang. Wat doet zo iemand nou anders dan de ‘good old’ fysio?

test

Heeft jouw kind al een sticker?

ADHD, PDD Nos, discalculie, Asperger... In het moderne basisonderwijs hoort je kind er pas bij wanneer er een etiket op zijn voorhoofd staat. Alleen dan is de aandacht van juf of meester verzekerd en komt er op gezette tijden een taxibusje voorrijden dat kindlief naar het speciaal onderwijs brengt. Vroeger noemden we een klierend kind een pleurisjong, tegenwoordig krijg het een ADHDsticker, een pilletje en een knuffel. Wat is er misgegaan en hoe voorkom je als ouder dat ook jouw kind in handen valt van het speciaal onderwijs?

Expat Mums over Nederland

Op een voetbalveld in Wassenaar komen we in contact met twee expat mums. Rosane, uit Brazilië, werkt voor Unilever en Colombiaanse Maria is meegekomen met haar man, die werkzaam is voor een multinational. Expats wonen en werken tijdelijk in het buitenland. Hoe beleven deze goed gesitueerde ‘immigranten’ een land als Nederland? Wat valt hun op? Wat vinden ze leuk aan Nederland en wat haten ze? We verwachtten in Wassenaar aan te bellen bij een villa "with a Mercedes and room for a pony", maar we komen bedrogen uit. De Braziliaanse expats blijken te wonen in een doodgewoon rijtjeshuis. Fijne constatering... Aanwezig zijn Rosane, haar man Vini en hun achtjarige tweeling. En Maria, moeder van twee zonen van negen en twaalf jaar. Wat vinden ze van Nederland?

Ouders gedraag je! (ook op het schoolplein)

Vanaf de eerste schooldag leren kinderen wat de gedragsregels zijn op school. Ze moeten lief zijn voor elkaar en elkaar helpen. Ze moeten netjes met hun spullen omgaan en mogen niet schreeuwen in de klas. Als ze naar de wc moeten steken ze eerst hun handjes even op, en als ze naar buiten lopen doen ze dat netjes in een rijtje. Die regels moeten vaak herhaald worden, maar doorgaans zitten ze er na verloop van tijd wel ingeramd en zullen de meeste kinderen ze klakkeloos aannemen. Hoe anders is dat met de ouders! Wij hebben helemaal geen zin om ons aan de beperkende regels te houden die in en om de school gelden!

Mijn dochter kende ik al voor de conceptie

Schrijfster Susan Smit raakte in 2010 zwanger van haar eerste kind. Over de mystieke kant van zwangerschap schreef zij het boek Zwanger met lichaam en ziel. ‘Zwangerschap is een snelcursus acceptatie, loslaten, overgave en weten wie je bent.

Joelle kleurt alles!

Tijdens de kinderboekenweek vertelde mijn dochter tijdens het avondeten enthousiast over het mooie kleurboek met de titel Kleur Alles. Dit boek, zo bleek googlend, is gemaakt door Joëlle Jolivet, die zelfs de eervolle Zilveren Penseel heeft gekregen voor deze creatie. Aangezien we met Rekels in iedere editie een illustrator interviewen was de keuze voor mij snel gemaakt. Omdat Joëlle in Parijs woont en werkt, sprak ik Joëlle aan de telefoon.

Weeën met appeltaart

Ze bleek onverwachts zwanger, onze huisvriendin Nicky. “Gefeliciteerd”, riep ik, terwijl ze zelf nog een beetje in paniek was. Per slot van rekening was ze geen 25 meer, en ooit wilde ze moeder worden, dus waarom zou ze het avontuur dan nu niet aangaan? De zwangerschap verliep voorspoedig. En omdat Nicky het min of meer alleen zou doen, kwam ze bij ons bevallen. Thuis. Dat wilde ze graag. Ik zou haar bijstaan. Niet als verloskundige maar als vriendin. Een paar weken voor de uitgerekende datum trok ze gezellig bij ons in. Allemaal waren we in spannende afwachting van het grote moment.

Wat vindt Sanne?

In iedere editie van rekels vragen we een verloskundigenpraktijk wat zij eigenlijk de beste zwangerschapsboeken vinden. Dit keer hebben we Sanne Bokkers, verloskundige in Hoevelaken en Amersfoort Vathorst, naar haar mening gevraagd.

Hoe wordt je een MILF? (in 2 stappen)

Moeder worden is misschien wel het meest vrouwelijke dat je kunt doen. Puur biologisch gezien is een vrouwenlichaam ´gemaakt´ om te baren en te zogen. Wel jammer voor papa dat nou juist de leukste onderdelen van je lichaam even uitgeleend zijn. Maar dat is slechts tijdelijk. Voordat je ‘zullen we weer?!’ kunt zeggen, ben je weer sexy as ever. Toch?